Fundacja Rozwoju Rolnictwa i Dziedzictwa Kulturowego Podkarpacia rozpoczyna projekt poświęcony cerkwi św. Paraskewy w Leszczowatem oraz historii ludzi, którzy przez pokolenia tworzyli to wyjątkowe miejsce.
Cerkiew św. Paraskewy nie jest jedynie zabytkowym budynkiem. To zapisane w drewnie, polichromiach, inskrypcjach i zachowanych elementach wyposażenia świadectwo wielokulturowej historii Podkarpacia. To również opowieść o dawnych mieszkańcach Leszczowatego, miejscowej wspólnocie greckokatolickiej, rodzinie Kraińskich, fundatorach świątyni, duchownych i artystach, którzy pozostawili tutaj swoje ślady.
Obecna drewniana cerkiew została wzniesiona w 1922 roku, jednak historia miejscowych świątyń jest znacznie starsza. Źródła podają różne daty dotyczące wcześniejszych cerkwi, dlatego jednym z celów projektu będzie dalsze porządkowanie dokumentów, relacji i materiałów historycznych.
Szczególnie cenne są zachowane we wnętrzu polichromie wykonane w 1937 roku, fragmenty dawnego ikonostasu, napisy zapisane cyrylicą oraz nazwiska osób związanych z powstaniem i wyposażeniem świątyni. Każdy z tych elementów może prowadzić do kolejnej historii — czasami dobrze udokumentowanej, a czasami zachowanej jedynie we wspomnieniach mieszkańców.
Dokumentujemy, zanim znikną ostatnie ślady
W pobliżu cerkwi znajdują się cmentarze, kaplica lub grobowiec rodziny Kraińskich oraz pojedyncze mogiły, których historie wymagają dalszego rozpoznania. Projekt obejmie również poszukiwanie dawnych planów, map, ksiąg parafialnych, fotografii i informacji pozwalających lepiej poznać osoby pochowane w sąsiedztwie świątyni.
Gromadzimy i porządkujemy współczesne oraz archiwalne fotografie cerkwi, zdjęcia polichromii, ikon, wyposażenia, dzwonów i inskrypcji, dokumenty, mapy i plany związane z Leszczowatem, informacje o dawnych mieszkańcach, duchownych i fundatorach, materiały dotyczące rodziny Kraińskich, a także rodzinne wspomnienia i przekazy ustne.
Projekt tworzony wspólnie z mieszkańcami
Nie chcemy opowiadać historii Leszczowatego bez udziału ludzi, którzy znają tę miejscowość najlepiej. Dlatego projekt rozwijamy we współpracy z mieszkańcami, sołectwem, lokalnymi społecznikami, parafią, regionalistami oraz potomkami dawnych rodzin związanych z Leszczowatem.
To właśnie w prywatnych albumach, domowych archiwach i rodzinnych wspomnieniach mogą znajdować się informacje, których nie zachowały oficjalne dokumenty. Niekiedy jedno zdjęcie, nazwisko zapisane na odwrocie fotografii albo krótka opowieść przekazywana z pokolenia na pokolenie pozwalają odtworzyć fragment historii całej miejscowości.
Zapraszamy mieszkańców oraz wszystkie osoby związane z Leszczowatem do współtworzenia projektu. Poszukujemy dawnych fotografii, dokumentów, planów, rodzinnych opowieści i informacji o osobach związanych z cerkwią, cmentarzami oraz historią miejscowości.
Materiały nie muszą być przekazywane na stałe. Możemy je zeskanować lub sfotografować, opisać wspólnie z właścicielem, a następnie zwrócić. Przy każdym materiale będziemy respektować wolę osoby, która go udostępniła.
Wspólna odpowiedzialność za lokalne dziedzictwo
Chcemy, aby projekt stał się przestrzenią współpracy Fundacji, sołectwa i mieszkańców. Jego celem nie jest wyłącznie opisanie jednego zabytku, lecz zachowanie pamięci o miejscowości, jej dawnych mieszkańcach i wydarzeniach, które ukształtowały Leszczowate.
Historia cerkwi św. Paraskewy pokazuje, że dziedzictwo regionu tworzą nie tylko budynki. Tworzą je ludzie, ich pamięć, język, wiara, praca, rodzinne fotografie i opowieści. Jeżeli nie zostaną teraz zebrane i zapisane, część z nich może odejść wraz z ostatnimi osobami, które je pamiętają.
Projekt będzie rozwijany etapami. Na stronie Fundacji będziemy publikować kolejne materiały, fotografie, odkrycia i relacje z prowadzonych prac. Powstanie również rozbudowana galeria dokumentująca cerkiew, jej wnętrze, otoczenie i zachowane świadectwa przeszłości.
Jeżeli posiadają Państwo fotografie, dokumenty, plany, wspomnienia albo informacje związane z cerkwią św. Paraskewy, cmentarzami lub dawnymi mieszkańcami Leszczowatego, zapraszamy do kontaktu z Fundacją Rozwoju Rolnictwa i Dziedzictwa Kulturowego Podkarpacia.
Wspólnie możemy ocalić tę historię od zapomnienia.