Krzysztof Zieliński – dziennikarz kulinarny i pasjonat regionalnych smaków – zabiera nas w podróż przez wielokulturowe dziedzictwo Podkarpacia. Od wpływów rusińskich, przez tradycje polskie i żydowskie, aż po współczesne reinterpretacje dawnych przepisów. To opowieść o tym, jak historia, migracje i przemiany społeczne ukształtowały dzisiejszą kuchnię regionu.

W centrum rozmowy znajduje się jednak coś więcej niż jedzenie – to wino, które coraz mocniej wpisuje się w lokalną tożsamość. Dowiesz się, dlaczego podkarpackie winnice przeżywają renesans, jak łączyć wino z regionalnymi produktami i dlaczego smak miejsca ma tak ogromne znaczenie. Od proziaków, przez sery i tradycyjne wędliny, aż po nowoczesne podejście szefów kuchni i sommelierów – odkrywamy, jak buduje się kulinarną markę regionu.

Poruszamy też temat enoturystyki – jak przyciągnąć turystów, czym ich zachwycić i dlaczego doświadczenie winnicy to coś więcej niż tylko degustacja. Kameralne spotkania czy duże festiwale? Tradycja czy nowoczesność? Na te pytania szukamy odpowiedzi, pokazując Podkarpacie jako miejsce, które dopiero tworzy swoją unikalną drogę.

To rozmowa o smaku, pasji i potencjale – dla wszystkich, którzy chcą odkrywać Polskę od kuchni i z kieliszkiem dobrego wina w ręku.

👉 Posłuchaj i przekonaj się, dlaczego Podkarpacie staje się jedną z najciekawszych winiarsko-kulinarnych destynacji w Polsce.

Gościem programu jest Krzysztof Zieliński – historyk sztuki, regionalista, dziennikarz. Rozmowę prowadzi prezes Stowarzyszenia Winiarzy Podkarpacia – Jacek Dziedzic.

Artykuł „Podkarpackie – przestrzeń dla wina” – odc. 3: Opowieść o Kulinarnej Tożsamości Podkarpacia pochodzi z serwisu Fundacja Rozwoju Rolnictwa.

Gościem odcinka jest sommelier Szymon Stańczyk, na co dzień związany z Oranżeria Rzeszów, który z praktycznej perspektywy opowiada o zmieniających się gustach klientów, rosnącej świadomości konsumentów i coraz większej obecności polskich win w kartach restauracji. Dowiesz się, dlaczego rekomendacja sommeliera ma dziś ogromne znaczenie, jakie szczepy podbijają podniebienia gości oraz jak wielką rolę odgrywa odpowiednia prezentacja i serwowanie wina.

To odcinek pełen konkretnych przykładów, ciekawostek i kulis pracy z winem – zarówno dla pasjonatów, jak i tych, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę. Jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego Podkarpacie staje się coraz ważniejszym punktem na winiarskiej mapie Polski, nie możesz tego przegapić.

👉 Obejrzyj i przekonaj się, jak smakuje lokalność w najlepszym wydaniu – a potem zostań z nami na kolejne odcinki!

Gościem programu jest Szymon Stańczyk – somelier, praktyk pracy z winem, ekspert ds. rozwoju polskiego winiarstwa. Rozmowę prowadzi prezes Stowarzyszenia Winiarzy Podkarpacia – Jacek Dziedzic.

Artykuł „Podkarpackie – przestrzeń dla wina” – odc. 2: Polskie Wina w Kartach Restauracji pochodzi z serwisu Fundacja Rozwoju Rolnictwa.

W rozmowie z Krzysztofem Zielińskim odkrywamy, jak ogromną rolę odegrali pasjonaci, tacy jak Roman Myśliwiec, oraz dlaczego dziś Podkarpacie ponownie staje się ważnym punktem na winiarskiej mapie Polski. To inspirująca opowieść o tradycji, ludziach i potencjale, który dopiero zaczyna się w pełni rozwijać – idealna dla każdego, kto chce lepiej zrozumieć fenomen polskiego wina.

Zapraszamy do obejrzenia pierwszego odcinka wideocastu „Podkarpackie – przestrzeń dla wina”

Gościem programu jest Krzysztof Zieliński – historyk sztuki, regionalista, dziennikarz. Rozmowę prowadzi prezes Stowarzyszenia Winiarzy Podkarpacia – Jacek Dziedzic.

Artykuł „Podkarpackie – przestrzeń dla wina” – odc. 1: Tradycje Winiarskie Polski i Podkarpacia pochodzi z serwisu Fundacja Rozwoju Rolnictwa.

Materiał i zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmości C&A.com.pl. Link do oryginału: Przewodnik Kuchni Podkarpackiej – ZOBACZ. Dziękujemy za wsparcie i współpracę!

Fuczki, lewesz, stolniki, hreczanyki – brzmi kusząco? A co powiesz na kruszon, orzechówkę kreszowską lub dereniówkę? Jeśli te nazwy budzą twoją ciekawość, czas na kulinarną wyprawę na Podkarpacie! Odkryj z nami niezwykłą różnorodność dziedzictwa kulinarnego tego regionu. W naszym przewodniku prezentujemy ciekawostki i charakterystyczne dania tej kuchni, kształtowanej przez bogactwo kulturowych i etnicznych wpływów. Zabierzemy cię również do podkarpackich winnic, podpowiadając, gdzie skierować swoje kroki, gdy twoją pasją jest enoturystyka.

Kuchnia podkarpacka – charakterystyka i ciekawostki

Bogata historia Podkarpacia i wielokulturowe dziedzictwo znalazły swoje odzwierciedlenie w fascynującej kuchni tego regionu. Charakteryzuje ją prostota przygotowania, sytość dań oraz wykorzystanie świeżych, lokalnych składników, a w jej smakach wyczuwalne są niuanse polskie, ukraińskie, łemkowskie, bojkowskie, węgierskie i żydowskie. Potrawy regionalne Podkarpacia bazują na darach natury, w które obfituje ten region. Wiele jest tu serwowanych dań mącznych i ziemniaczanych, wykorzystuje się chętnie kiszonki lub dobrej jakości wędzonki, a podawane potrawy mają wyrazisty smak dzięki dodawanym grzybom. Na Podkarpaciu mogą rozpieścić swoje kubki smakowe też osoby lubiące ryby i mięso – zwłaszcza dziczyznę. Kuchnia podkarpacka to smakowita podróż przez historię i kulturę regionu, które z chęcią pozna każdy smakosz poszukujący autentycznych doznań kulinarnych.

Dania regionalne Podkarpacia

O kuchni podkarpackiej można śmiało powiedzieć, że jest bogata w tradycje. To tu łączą się i mieszają wpływy kuchni łemkowsko-bojkowskiej, włościańskiej, mieszczańskiej, dworskiej, a kucharze często sięgają po te tradycyjne smaki tworząc autorskie przepisy, które zachwycają smakoszy. Wybierając się na specjalnie wytyczony Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki z pewnością uda się zapoznać z charakterystycznymi daniami lokalnymi, które zadowolą kubki smakowe turystek i turystów kulinarnych. W rekomendowanych restauracjach i karczmach można spróbować m.in. następujących potraw:

Zupy:

• barszcz grzybowy: zupa grzybowa z lekko kwaskowym posmakiem barszczu
• kisełycia: wersja żurku przygotowywana na zakwasie z kapusty kiszonej oraz mąki owsianej
• kwasówka: zupa na kapuście kiszonej lub samym soku z takiej kapusty, gotowana z suszonymi grzybami i kaszą jęczmienną
• krzanówka: zupa chrzanowa z dużą ilością mięsa, wędlin i warzyw korzeniowych
• lewesz: zupa ziemniaczana
• pamuła: zupa owocowa
• żurek po rzeszowsku: z suszonymi grzybami i puree ziemniaczanym.

Dania główne:

• fuczki: bieszczadzkie placki z kiszonej kapusty
• hreczanyki: kotlety mielone z kaszy gryczanej
• stolniki: gołąbki z tartymi ziemniakami
• pierogi kudłate: przygotowywane z ciasta ziemniaczanego.

Desery i wypieki:

• amoniaczki korniaktowskie: okrągłe ciasteczka posypane cukrem
• kukiełka: rodzaj pieroga pieczonego z kaszą jaglaną
• placek rzeszowiak: ciasto z masą makową, serową i orzechową, posypane cukrem pudrem, pracochłonne, dlatego przygotowywane jest na wyjątkowe okazje
• proziaki: placki pieczone na płycie kuchennej podawane z masłem (ziołowym), twarogiem lub miodem
• strucla makowa brzozowska: lekko słodkie ciasto drożdżowe z makiem i bakaliami.

Na przygotowanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi liście produktów tradycyjnych znajdziesz potrawy, które zostały wyróżnione jako typowe dla kuchni podkarpackiej. Zerknij do dostępnego rejestru na stronie internetowej Ministerstwa i poszukaj inspiracji dla twoich kulinarnych podróży.

Podkarpackie produkty regionalne i tradycyjne

Nie tylko różnorodność dań definiuje kulinarny charakter tego regionu. Podkarpacie szczyci się także wyjątkowym bogactwem produktów regionalnych. Imponująca liczba niemal 260 lokalnych specjałów została wpisana na krajową listę tradycyjnych wyrobów. Oto wybrane podkarpackie produkty regionalne i tradycyjne, które z pewnością warto odkryć:

• sery:
  • baryłka huculska (ser owczy w formie baryłki)
  • gomółka (ser o wielkości orzecha o formie stożkowej)
  • szyszki piwne (podsuszane serowe kulki, wyglądem przypominające szyszki)
  • bundz łemkowski oraz kozi (świeże, miękkie sery).
• mięso i ryby:
  • kiełbasa swojska z Nowego Sioła
  • kiełbasa sucha pieczona z Górna
  • salceson dukielski
  • kiełbasa głogowska
  • pasztet w słoju tradycyjny z Górna
  • boczek z Wetliny
  • karp po starzawsku
  • lasowiacki karp w galarecie.
• owoce i przetwory:
  • galicyjskie kwaśnie jabłko
  • dereń kiszony podkarpacki
  • róża ucierana podkarpacka
  • cierpiskie jabłka prażone
  • powidła krzeszowskie
  • krasiczyńska konfitura i galaretka z czarnej porzeczki.
• wyroby piekarnicze i cukiernicze:
  • krówka mleczna strzyżowska
  • tort z fasoli Piękny Jaś
  • amoniaczki korniaktowskie
  • bandurzak
  • biszkopty jarosławskie
  • staropolski chleb sanacyjny, pieczony na drewnie i liściach kapusty.
• napoje alkoholowe:
  • dereniówka Bask z Albigowej
  • górecki kompot z suszu
  • kruszon
  • lasowiacka nalewka z pigwy
  • porzeczkówka nadwisłocka
  • miodówka staropolska.

Dwa produkty (podkarpacki miód spadziowy oraz fasola wrzawska) z Podkarpacia figurują na prestiżowej liście unijnych certyfikatów chroniących nazwę pochodzenia lub oznaczenie geograficzne.

Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki i festiwale kulinarne

Aby wypróbować potraw regionalnych Podkarpacia oraz wyjątkowych produktów pochodzących z tego regionu, warto wybrać się na Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki, gdzie w certyfikowanych restauracjach, oberżach, karczmach, szynkach, gospodarstwach agroturystycznych, winnicach i cukierniach uda się skosztować tradycyjne dania kuchni regionalnej tego obszaru. Każdy z obiektów oferuje co najmniej trzy potrawy regionalne lub tradycyjne w swoim menu.

Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki to największy szlak kulinarny w Polsce i obejmuje około 50 certyfikowanych obiektów. Tu prezentowane są dania kuchni grup etnograficznych, takich jak łemkowsko-bojkowska, pogórzańska, lasowiacka, a także kuchni żydowskiej, ukraińskiej, niemieckiej, austriackiej, węgierskiej i tatarskiej. Szlak dzieli się na trzy trasy: Bieszczadzką (220 km), Beskidzko-Pogórzańską (205 km) i Północną (280 km).

Podkarpacie to również region słynący z licznych festiwali kulinarnych, które celebrują lokalne smaki i produkty. Oto kilka przykładów popularnych wydarzeń tego typu:

• Festiwal Podkarpackich Smaków (Targi Żywności Tradycyjnej): to cykliczne wydarzenie, które prezentuje szeroką gamę tradycyjnych wyrobów i potraw z całego regionu. Można tu spróbować i zakupić lokalne sery, wędliny, miody, pieczywo, oleje i wiele innych specjałów.
• Podkarpacki Festiwal Szarlotki: jest imprezą, która na stałe wpisała się w kalendarz kulinarny regionu. Głównym punktem jest oczywiście konkurs na najlepszą szarlotkę, ale festiwalowi towarzyszą również jarmark rękodzieła i inne atrakcje. Odbywa się zwykle na przełomie września i października w Pstrągowej.
• Karpaty na Widelcu: festiwal, który promuje kuchnię karpacką, gdzie prezentowane są dania regionalne oraz nowe interpretacje inspirowane tradycjami kulinarnymi Karpat. Festiwalowi towarzyszy wiele dodatkowych atrakcji, np. koncerty, warszataty kulinarne.
• Międzynarodowy Festiwal Derenia w Arboretum Bolestraszyce: święto derenia, podczas którego można spróbować różnorodnych potraw i przetworów z tego owocu, wysłuchać wykładów, obejrzeć wystawy, wziąć udział w warsztatach.
• Strzyżowski Festiwal Kuchni Staropolskiej im. Stanisława Czernieckiego: festiwal upamiętniający autora pierwszej polskiej książki kucharskiej pochodzącego ze Strzyżowa. Podczas wydarzenia prezentowane są staropolskie potrawy, często odtworzone według historycznych przepisów.
• Festiwal Produktów Podkarpackich: wydarzenie promujące najlepsze regionalne produkty.
• Ekogala – Międzynarodowe Targi Produktów i Żywności Wysokiej Jakości: targi w Jasionce, prezentujące zdrową żywność i produkty wysokiej jakości.

Materiał i zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmości C&A.com.pl. Link do oryginału: Przewodnik Kuchni Podkarpackiej – ZOBACZ. Dziękujemy za wsparcie i współpracę!

Winnice na Podkarpaciu

Podkarpacie należy obecnie do dynamicznie rozwijających się regionów winiarskich w Polsce, gdzie funkcjonuje około 150 mniejszych bądź większych winnic. Już w średniowieczu w regionie Podkarpacia produkowano wino w przyklasztornych winnicach na potrzeby liturgiczne oraz do codziennego spożycia. W późniejszych wiekach, za sprawą polepszenia dróg, podkarpackie wino zaczęło być wypierane przez trunki pochodzące z Węgier. Tu sprowadzano znajdujące się jeszcze w stadium fermentacji wino węgierskie, które leżakowało w podkarpackich piwnicach w Dukli, Jaśliskach, Krośnie, Jaśle, Bieczu, Jarosławiu i Przemyślu, gdzie nabierało jakości. Co ciekawe, pochodzący z regionu Podkarpacia enolodzy byli chętnie zatrudniani przez Węgrów do prowadzenia ich winnic oraz produkcji wina.

Przełomowym dla rozwoju współczesnego winiarstwa na Podkarpaciu jest rok 1984, w którym w Jaśle została otwarta pierwsza winnica w XX wieku. Działania założyciela tej winnicy znalazły wielu naśladowców na Podkarpaciu, ale też na innych obszarach w Polsce, dzięki czemu doszło do istnego renesansu winiarstwa w Polsce. Pomimo sprzyjającego ukształtowaniu terenu wytwarzanie wina na Podkarpaciu nie należy do najprostszych przedsięwzięć – trudny klimat, mroźne zimy, susze, kapryśne temperatury często krzyżują plany zbiorów właścicielom winnic. Niemniej jednak jakość wytwarzanych podkarpackich win jest z roku na rok coraz lepsza, czego potwierdzeniem są liczne nagrody, które zdobywają winiarze na konkursach krajowych i międzynarodowych.

Dla tych, którzy chcą poznać winnice Podkarpacia ciekawą opcją są odbywające się imprezy pod znakiem win z regionu. Należą do nich m.in.:

• Festiwal wina „Carpathian wine fest” w Rzeszowie. Tu wystawiający się producenci win z prawdziwą pasją dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem na temat ich win. Można na miejscu skosztować szlachetnych trunków i nabyć zapas na później. Festiwalowi towarzyszą również inne atrakcje, np. degustacje serów pasujących do win, koncerty, możliwość odpoczynku.
• Międzynarodowe Dni Wina w Jaśle to spotkania z winiarzami, czas na degustacje, warsztaty oraz okazja do nabycia smakołyków na Jarmarku Produktów Regionalnych.

Miłośniczki i miłośników wina, którzy wolą u źródła zasięgnąć informacji, zobaczyć winnice, skuszą pewnie szlaki winne na Podkarpaciu. Warto rozważyć wyprawę następującymi trasami:

• Karpacki Szlak Wina: choć historycznie Karpacki Szlak Wina miał inną formę, to dzisiaj stanowi on wyjątkową propozycję turystyczną. Ponad 20 winiarzy z Polski i Słowacji stworzyło wspólnie szlak, gdzie wino i enoturystyka splatają się z ideą slow life oraz bogactwem lokalnej kultury i tradycji.
• Jasielski Szlak Winny: powstał z myślą o promocji lokalnego skarbu Jasła – tamtejszego wina – oraz innych regionalnych specjałów kulinarnych, łączy winnice w Jaśle i okolicach. Projekt ten zrealizowano dzięki współpracy Wydziału Kultury Sportu i Spraw Społecznych Urzędu Miasta w Jaśle, Stowarzyszenia Winiarzy Podkarpacia oraz Jasielskiego Stowarzyszenia Winiarzy „Vinum pro cultura”.

Podsumowanie: wybierz się w kulinarną podróż odkrywając wyjątkową kuchnię podkarpacką i winnice regionu

Czy to popularne proziaki, stolniki, a może fuczki lub kisełycia – kuchnia podkarpacka ma wiele do zaoferowania wielbicielom regionalnych dań. Przemierzając wytyczony specjalnie dla smakoszy Szlak Kulinarny Podkarpackie Smaki oraz odwiedzając liczne festiwale kulinarne można poznać kuchnię podkarpacką od podszewki próbując potraw, których przepisy sięgają nawet kilku wieków wstecz. Warto podczas swojej podróży zwrócić również uwagę na podkarpackie produkty regionalne i tradycyjne oraz odwiedzić winnice na Podkarpaciu, aby poznać smak lokalnego wina, które powróciło na stoły dzięki przywróconej w tym regionie tradycji winiarskiej.

Materiał i zdjęcia udostępnione dzięki uprzejmości C&A.com.pl. Link do oryginału: Przewodnik Kuchni Podkarpackiej – ZOBACZ. Dziękujemy za wsparcie i współpracę!

Źródła

https://procarpathia.pl/wydawnictwa/monografie/wielka-ksiega-tradycji-kulinarnych-wojewodztwa-podkarpackiego-2014
(dostęp 28.04.2025)

https://www.gov.pl/web/rolnictwo/woj-podkarpackie
(dostęp 28.04.2025)

https://www.szlakpodkarpackiesmaki.pl/pl/about-us
(dostęp 28.04.2025)

https://www.dniwina.pl/jasielski-szlak-winny/
(dostęp 28.04.2025)

https://podkarpackie.travel/artykuly/-wina-z-podkarpacia
(dostęp 28.04.2025)

https://bolestraszyce.com.pl/edukacja1/festiwale-w-arboretum/festiwal-derenia
(dostęp 28.04.2025)

Źródła zdjęć w kolejności chronologicznej w tekście

Zdjęcie tytułowe: Dar1930 – stock.adobe.com
1. zdjęcie w tekście: vladk213 – stock.adobe.com
2. zdjęcie w tekście: freeskyline – stock.adobe.com
3. zdjęcie w tekście: Michal – stock.adobe.com

Artykuł Kuchnia podkarpacka: ciekawostki i pomysły na kulinarne odkrycia oraz podróże po Podkarpaciu pochodzi z serwisu Fundacja Rozwoju Rolnictwa.

Uczyć będziemy o wszystkim tj. Jak się dobiera odmiany winorośli dla winnicy, jak się je wsadza, jak się pielęgnuje, jak produkuje wino, wszystko od strony prawnej, będą praktyki na winnicach, itp.

Dla kogo?

• dla osób zainteresowanych winiarstwem i enologią,
• dla rolników i sadowników, którzy chcą postawić na winorośl,
• dla tych, którzy planują sprzedawać same owoce,
• oraz dla pasjonatów, którzy nie mają własnej ziemi, ale chcą nauczyć się produkcji wina,

Program obejmuje:

• ponad 250 godzin zajęć, w tym ponad 30% praktyk w winnicach i przetwórniach,
• 17 weekendowych bloków szkoleniowych,
• wykładowców–praktyków z wieloletnim doświadczeniem,
• elastyczny harmonogram, dostosowany do warunków wegetacyjnych.

Tutaj możesz sprawdzić aktualne dokumenty:

• Lista weekendowych BLOKÓW szkoleniowych 2026 w PCE
• Umowę uczestnictwa w projekcie (aktualną)

Wykładowcy projektu „Winorośl i Pasja 2026″ to uznani eksperci w branży tacy jak:

• dr Janusz Mazurek – specjalista w ochronie roślin ozdobnych i winorośli, autor licznych publikacji, szkoleń i opracowań, w tym książki „Ochrona winorośli” – pierwszej w Polsce pozycji poświęconej w całości ochronie tej rośliny.
• Piotr Stopczyński – jeden z najlepszych enologów w Polsce, dla którego wino to przede wszystkim pasja.
• Radosław Froń – enolog i prawnik specjalizujący się w problemach prawnych rynku napojów alkoholowych, dziennikarz, międzynarodowy sędzia cydrowniczy (BJCP), miodosytniczy (MJP) oraz winiarski; absolwent Wine & Spirit Education Trust Level 3 Award in Spirits, członek AIDV (Association Internationale des Juristes du Droit de la Vigne et du Vin).
• Bartosz Wilczyński – konsultant ds. marki, ekspert marketingowy wine & food, doradca i szkoleniowiec dla polskich winiarzy i serowarów, dziennikarz winiarski, współtwórca Radia Kulinego Wine Podcast oraz marki Destyl i Akademii Destylacji.

Podpisanie umowy z Podkarpackim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego – start naszej inicjatywy szkoleniowej!

Lokalizacja zajęć:

Zajęcia planujemy w Boguchwale oraz na terenie Podkarpacia – m.in. w winnicach Pradoliny, Przeworskie, Notabene i innych. Takie rozmieszczenie pozwala uczestnikom poznać różne formy upraw, technologie i style winiarskie. Ewentualne zmiany lokalizacji będą uzależnione od liczby uczestników oraz ich miejsca zamieszkania.

Kontakt: tel. +48 601 872 460, e-mail: stowarzyszenie@winiarze-podkarpacia.pl

Koszty uczestnictwa w projekcie

💰 Czesne – 8 730 zł (wariant IA – jednorazowa wpłata)

📅 Zaliczka – 1000 zł

Konto do wpłat: Stowarzyszenie Winiarzy Podkarpacia – SWP
Nest Bank nr konta: 27 2530 0008 2051 1085 5177 0001
Tytuł przelewu: „czesne – zaliczka”

Wpłata zaliczki oznacza akceptację warunków umowy. Podpisanie umowy w wersji papierowej nastąpi podczas inauguracji projektu Winorośl i Pasja 2026 – 7 marca 2026 r.

Tutaj możesz sprawdzić aktualne dokumenty:

• Lista weekendowych BLOKÓW szkoleniowych 2026 w PCE
• Umowę uczestnictwa w projekcie (aktualną)

Zobacz jak wyglądały pierwsze szkolenia!

Artykuł Podkarpackie Centrum Enologii pochodzi z serwisu Fundacja Rozwoju Rolnictwa.